Kırklareli Üniversitesi Mimarlık Fakültesi Şehir ve Bölge Planlama Bölümü öğrencileri, 2025-2026 eğitim öğretim yılı boyunca yürüttükleri A+ Kırklareli Atölyesi kapsamında, kentin mevcut yapısını çok yönlü analiz ederek 2050 vizyonuna yönelik bütünleşik bir master plan geliştirdi. Atölye V ve Atölye VI dersleri kapsamında yürütülen çalışma, planlama eğitiminde alışılmış stüdyo modelinin ötesine geçerek tüm sınıfın tek bir kent ve tek bir plan üzerinde birlikte çalıştığı özgün bir eğitim deneyimine dönüştü.
Kırklareli Üniversitesi Mimarlık Fakültesi Şehir ve Bölge Planlama Bölümü tarafından yürütülen Atölye V ve Atölye VI dersleri, 2025-2026 Güz ve Bahar dönemlerinde yaklaşık sekiz aylık yoğun bir planlama ve tasarım süreciyle tamamlandı. Prof. Dr. Serkan Sınmaz ve Dr. Öğr. Üyesi Yunus Çolak yürütücülüğünde gerçekleştirilen çalışma, Kırklareli Merkez'in geleceğini bütüncül biçimde ele alan "A+ Kırklareli 2050" master plan önerisinin oluşturulmasıyla sonuçlandı.
Stüdyo, plan üretim süreci il özgün bir program ortaya koyarak çalışmalarını yürüttü. Türkiye'deki şehir ve bölge planlama stüdyolarında öğrenciler çoğunlukla bireysel ya da küçük grup projeleri geliştirirken, bu atölyede bütün öğrenciler tek bir planlama ekibi gibi çalıştı. Tüm sınıf, gerçek bir şehir plancılığı bürosunun organizasyonuna benzer biçimde görev paylaşımı yaptı; aynı veriyi kullandı, aynı plan üzerinde karar üretti ve birbirinin çalışmalarını sürekli değerlendirdi. Böylece dönem sonunda birbirinden bağımsız öğrenci projeleri yerine, tek bir ortak planlama ürünü ortaya çıktı.
Bu üretim modeli için Mimarlık Fakültesi'ndeki 117 numaralı stüdyo iki dönem boyunca tamamen atölyeye tahsis edildi.
Stüdyo, haftalık derslerin yapıldığı sıradan bir sınıf olarak kullanılmadı. Süreç boyunca analiz paftaları, eskizler, alternatif plan kararları, tasarım denemeleri ve revizyonlar aynı mekânda yan yana üretildi. Öğrenciler ders saatleri dışında da aynı stüdyoda çalışarak ortak kararlar geliştirdi. Duvarlar sürekli değişen analizlerle, plan şemalarıyla ve tasarım eskizleriyle doldu; her hafta yeni değerlendirmeler doğrultusunda güncellendi.
Bu çalışma ortamı sayesinde öğrenciler yalnızca kendi sorumluluk alanlarını değil, bütün planın gelişimini takip edebildi. Bir bölgede alınan kararın kentin diğer bölgelerini nasıl etkilediği sürekli tartışıldı. Böylece planlama eğitiminin temel ilkelerinden biri olan ölçekler arası ilişki, uygulamalı biçimde deneyimlendi.
Atölyenin ilk yarısı bütünüyle kenti anlamaya ayrıldı.
Öğrenciler, Kırklareli'nin planlama geçmişini ilk modern planlama deneyimlerinin yapıldığı 1929 yılından günümüze kadar inceleyerek mevcut mekânsal yapının nasıl oluştuğunu değerlendirdi. Kentin farklı dönemlerde hazırlanan planları, revizyonları, plan değişiklikleri ve büyüme yönleri karşılaştırıldı. Bu tarihsel okuma, yeni plan kararlarının yalnızca bugünkü sorunlara değil, geçmişten devralınan mekânsal eğilimlere de cevap verebilmesini amaçladı.
Ardından coğrafi yapı, topoğrafya, eğim, dere sistemleri, jeolojik özellikler, iklimsel veriler, arazi kullanımı, nüfus hareketleri, ulaşım sistemi, kamusal alanlar, sosyal donatılar, ekonomik yapı, kent kimliği ve doğal eşikler çok sayıda tematik analiz aracılığıyla değerlendirildi. Hanehalkı araştırmalarıyla kentlilerin beklentileri de planlama sürecine dâhil edildi.
Analizlerden Ortak Bir Sentez Üretildi
Farklı çalışma gruplarının hazırladığı tüm analizler ortak masada değerlendirildi.
Kentin güçlü yönleri, sorun alanları, doğal eşikleri, gelişme baskısı altındaki bölgeleri ve potansiyelleri üst üste okunarak ortak bir sentez paftası oluşturuldu. Böylece öğrenciler, birbirinden bağımsız değerlendirmeler yerine ortak bir planlama dili geliştirdi.
Bu sentez çalışması sonrasında Kırklareli Merkez için ön 1/5000 ölçekli nazım plan hazırlandı.
Bu plan tek seferde oluşturulmuş nihai bir ürün olarak ele alınmadı. Atölye boyunca yapılan her tartışma, her eleştiri ve her yeni veri plan kararlarına yeniden yansıtıldı. Böylece nazım plan, dönem boyunca defalarca revize edilerek olgunlaştırıldı.
Nazım planın ana kararları belirlendikten sonra tasarım çalışmaları daha ayrıntılı bir ölçeğe taşındı.
Kırklareli Merkez üç ana tasarım bölgesine ayrıldı. Her bölge daha sonra dört ya da beş alt çalışma alanına bölündü ve öğrenciler bu alanlarda 1/1000 ölçekli ayrıntılı kentsel tasarımlar geliştirdi.
Yapı adaları, yol kesitleri, meydanlar, yeşil alanlar, yaya bağlantıları, kamusal mekânlari kentsel referanslar, odaklar ve en önemlisi kütle düzenleri tamamen elle çizildi. Her tasarım önerisi stüdyoda tekrar tekrar değerlendirildi; gerektiğinde yeniden üretildi.
Sürecin tamamında iki aşamalı olarak Türkiye'den ve dünyanın pek çok farklı ülkesindeki kentsel dokular derinelemesine analiz edildi ve Kırklareli'ne uyarlanabilir olan doku örnekleri özel olarak derinlemesine yorumlanarak kataloglandı.
Bu süreçte en önemli ilke, üst ölçek ile alt ölçek arasındaki uyumun korunmasıydı.
1/1000 ölçekte alınan her karar sürekli olarak 1/5000 nazım planla karşılaştırıldı. Gerektiğinde üst ölçekli kararlar yeniden düzenlendi. Böylece planlama ve tasarım eş zamanlı ilerleyen tek bir süreç hâline geldi.
Atölyenin son aşamasında bütün alt bölgelerde üretilen tasarım kararları yeniden bir araya getirildi.
Üç ayrı çalışma alanı tek tek birleştirildi; yapı oturumları, açık alan sistemleri, ulaşım ağı ve kamusal mekânlar bütün kent ölçeğinde yeniden düzenlendi.
Sonuçta tüm sınıfın ortak emeğiyle Kırklareli Merkez'in tamamını kapsayan bütünleşik 1/2000 ölçekli tek bir master plan üretildi.
Bu ürün, öğrencilerin birbirinden bağımsız projelerinin yan yana getirilmesiyle oluşmadı. Baştan sona ortak kararlarla geliştirilen, bütün kent için tek bir planlama dili kullanan kapsamlı bir tasarım çalışması ortaya çıktı.
Atölye boyunca geliştirilen planlama yaklaşımı "A+ Kırklareli" başlığı altında şekillendi.
Çalışmada; kendine yeter bir kent modeli, enerji verimliliği, iklim değişikliğine uyum, yürünebilirlik, erişilebilirlik, su yönetimi, yeşil altyapı, üretken kent modeli, doğal eşiklerin korunması ve düşük karbonlu gelişme ilkeleri birlikte ele alındı.
Hazırlanan tematik önerilerde yenilenebilir enerji sistemleri, yağmur suyu yönetimi, ekolojik koridorlar, çok modlu ulaşım sistemi, kamusal alan sürekliliği, tarım alanlarının korunması ve dengeli gelişme modeli bütüncül biçimde değerlendirildi.
Atölye boyunca hazırlanan çalışmalar iki ayrı kapsamlı sunumla kamu kurumları ve meslek temsilcileriyle paylaşıldı.
Sunumlara Kırklareli Belediyesi temsilcileri, Kent Konseyi üyeleri ve kentte faaliyet gösteren şehir planlama ofisleri katılarak hazırlanan önerileri değerlendirdi. Öğrenciler plan kararlarını doğrudan uygulama pratiğinin içinde bulunan uzmanlara sunma, eleştirileri dinleme ve önerileri planlara yansıtma fırsatı buldu.
Bu karşılıklı etkileşim, stüdyo çalışmalarının yalnızca akademik değerlendirmelerle sınırlı kalmamasını sağladı ve planlama sürecini kent aktörleriyle birlikte tartışılabilir bir zemine taşıdı.
Çalışmanın kurumsal kimliğini oluşturan "A+ Kırklareli" logosu da öğrenciler tarafından tasarlandı. Hazırlanan on iki farklı logo önerisi arasından seçilen tasarım, proje sürecinin ortak görsel kimliği olarak kullanılmaya başlandı.
İki dönem boyunca üretilen çalışmalar, 12 Haziran 2026 tarihinde Mimarlık Fakültesi'nde düzenlenen kapsamlı bir sergiyle bir araya getirildi.
Sergide, atölye süresince hazırlanan analitik paftalar, sentez çalışmaları, 1/5000 ölçekli planlama kararları, 1/2000 master plan, 1/1000 ölçekli kentsel tasarım paftaları ve süreç boyunca geliştirilen alternatif tasarım önerileri birlikte sergilendi. Böylece ziyaretçiler, yalnızca nihai planı değil; planın ilk analizlerden başlayarak nasıl olgunlaştığını ve farklı ölçeklerde nasıl geliştirildiğini adım adım izleme imkânı buldu.
Sergi kapsamında gerçekleştirilen proje sunumunda, öğrenciler geliştirdikleri planlama yaklaşımını Kırklareli Belediyesi, Kent Konseyi, şehirde faaliyet gösteren planlama ofisleri ve davetli katılımcılarla paylaştı. Sunum sırasında iletilen değerlendirme ve öneriler, atölyenin kent paydaşlarıyla kurduğu etkileşimi güçlendirirken, planlama sürecinin farklı bakış açılarıyla tartışılmasına da katkı sağladı.
Atölye sürecinde elde edilen veriler yeni akademik çalışmaların da temelini oluşturuyor.
Hanehalkı araştırmalarından elde edilen bulgular bilimsel makale olarak değerlendirilirken, küçük ölçekli kentlerin planlama ve tasarım süreçlerine yönelik yöntem önerilerini içeren kapsamlı bir kitap çalışması da hazırlık aşamasında bulunuyor.
Bu yönüyle A+ Kırklareli Atölyesi, ders süreci sonunda tamamlanan bir çalışma olmaktan ziyade araştırma, yayın ve uygulama potansiyeli taşıyan uzun soluklu bir akademik üretim platformu niteliği kazanmış durumda.
Çalışma; Prof. Dr. Serkan Sınmaz ve Dr. Öğr. Üyesi Yunus Çolak yürütücülüğünde, Arş. Gör. Nihansu Banu Albayrak Evren'in katkıları ile, Ada Bozkurt, Aleyna Güzel, Ali Ceylancı, Aykut Havsut, Ayşenur Açıkgöz, Başar Özkut, Bestenaz Aydemir, Burak Aydoğan, Cemre Koşan, Elif Yüzbaşıoğlu, Emir Kızıl, Enes Gündoğdu, Hilal Gürkan, Kübra Taşdemir, Mehmet Emirhan Koç, Melis Seçkin, Mustafa Batuhan Aktar, Nurcan Ekşi, Ozan Akbulut, Saadet İrem Esendal, Sabyrbek Bakirov, Selenay Koçhan, Uli Zahroh, Yeliz Sekmen ve Yeşim Polatoğlu'nun katılımıyla gerçekleştirildi.
Kırklareli Sergi Atölye Master Plan A+ Kırklareli
